FENG i Ścieżka SMART — przegląd dla MŚP na 2026

FENG — Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki — to główny program dotacyjny dla polskiego biznesu w perspektywie 2021–2027. Budżet programu to 7,9 mld EUR, a jego flagowy instrument — Ścieżka SMART — pozwala małym i średnim firmom sfinansować całe ścieżki rozwoju: od prac badawczo-rozwojowych (B+R), przez wdrożenie i cyfryzację, aż po ekspansję zagraniczną.

W 2026 roku, na półmetku perspektywy, FENG wchodzi w fazę intensywnych naborów — Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) i Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) ogłaszają kolejne konkursy, a firmy, które nie złożyły jeszcze wniosku, mają realną szansę sięgnąć po środki. Ten artykuł pokazuje, jak to zrobić mądrze.

Co to jest Ścieżka SMART

Ścieżka SMART zastąpiła tradycyjny model „jeden konkurs = jeden typ wydatków”. Teraz firma przygotowuje jeden wniosek obejmujący do siedmiu modułów, które razem tworzą spójny plan rozwoju:

| Moduł | Zakres | Limit intensywności (MŚP) | |-------|--------|---------------------------| | B+R | Badania przemysłowe, prace rozwojowe | 50–80% | | Wdrożenie innowacji | Produkcja, skala, komercjalizacja | 25–70% (regionalnie) | | Infrastruktura B+R | Laboratoria, prototypownie | 25–70% | | Cyfryzacja | Oprogramowanie, systemy do zarządzania firmą i produkcją (ERP/MES) | do 70% | | Zazielenienie | OZE, efektywność energetyczna, GOZ | do 70% | | Kompetencje | Szkolenia kadry | 50–70% | | Internacjonalizacja | Targi, misje, certyfikaty | do 85% (pomoc de minimis) |

Obowiązkowy jest moduł B+R lub Wdrożenie innowacji — jeden z tych dwóch musi być w projekcie. Pozostałe są fakultatywne, ale dodawanie ich zwiększa punktację przy ocenie merytorycznej.

Dla kogo FENG

Głównym beneficjentem są MŚP (mikro, małe, średnie przedsiębiorstwa) zgodnie z definicją Komisji Europejskiej — do 249 pracowników, obrót do 50 mln EUR lub suma bilansowa do 43 mln EUR. Weryfikacja statusu MŚP uwzględnia przedsiębiorstwa powiązane i partnerskie — jeśli Twoja spółka ma udziałowca z większej grupy, może nie kwalifikować się jako MŚP mimo własnego małego rozmiaru.

• Mikroprzedsiębiorstwa (< 10 osób, obrót < 2 mln EUR)
• Małe firmy (< 50 osób, obrót < 10 mln EUR)
• Średnie (< 250 osób, obrót < 50 mln EUR)
• Duże firmy (w konsorcjach z MŚP, ograniczone moduły)
• Organizacje badawcze i jednostki naukowe (jako partnerzy)

Harmonogram naborów 2026

PARP i NCBR ogłaszają kilka naborów rocznie. Plan 2026 przewiduje:

• Nabór wiosenny — marzec/kwiecień 2026, typowo 6–8 tygodni
• Nabór letni — czerwiec/lipiec 2026 (często dedykowany regionom słabszym)
• Nabór jesienny — październik/listopad 2026

Między naborami mija 4–6 miesięcy, ale firmy powinny traktować każdy nabór jako oddzielne wyzwanie. Budżet każdego naboru jest ograniczony i często kończy się w ciągu kilku tygodni od startu (szczególnie konkursy dla mikro/małych firm).

Koszty kwalifikowalne — co można sfinansować

W ramach Ścieżki SMART można sfinansować bardzo szeroki katalog wydatków, ale zawsze zgodnie z regulaminem konkretnego modułu:

1. Wynagrodzenia pracowników B+R (moduł B+R) lub trenerów (moduł kompetencje)
2. Amortyzacja aparatury naukowej wykorzystywanej w projekcie
3. Zakup usług zewnętrznych — podwykonawstwo, ekspertyzy, doradztwo
4. Środki trwałe (moduł wdrożenie / infrastruktura B+R)
5. Wartości niematerialne i prawne — patenty, licencje, know-how
6. Materiały i surowce — do prototypów, linii produkcyjnej
7. Koszty ogólne (uproszczone ryczałtem — do 25% kosztów bezpośrednich)

Nie finansuje się m.in.: VAT (z wyjątkiem tych firm, które nie mają prawa do odliczenia), zakupu nieruchomości gruntowych, kar i odsetek, wydatków sprzed daty rozpoczęcia projektu.

Jak zwiększyć szanse

Ocena wniosku obejmuje kryteria formalne (0/1 — spełnia lub nie) oraz punktowane kryteria merytoryczne. Najważniejsze obszary punktacji to:

• Innowacyjność — minimum w skali kraju, lepiej w skali UE
• Potencjał wdrożeniowy — plan sprzedaży, budżet marketingu
• Zespół — kompetencje kadry B+R, partnerzy
• Wpływ środowiskowy — zasada DNSH (Do No Significant Harm)
• Wpływ na gospodarkę — miejsca pracy, eksport, łańcuch wartości

Eksperci oceniają wnioski według ustalonego wzoru. Projekt bez solidnego planu wdrożenia (faza komercyjna po B+R) zwykle dostaje niską punktację — komisja szuka projektów, które naprawdę zamienią się w produkt na rynku.

Podsumowanie

FENG to realna szansa na sfinansowanie skoku rozwojowego firmy — jeśli masz przemyślany plan i gotowy produkt/koncept B+R. Przygotowanie dobrego wniosku zajmuje 2–4 miesiące, rozliczenie projektu 2–3 lata. W Profais współpracujemy z doradcami dotacyjnymi i księgowo obsługujemy firmy w trakcie realizacji projektu — od wyodrębnionej ewidencji kosztów po rozliczenia wniosków o płatność. Sprawdź naszą usługę pełnej księgowości, która obejmuje obsługę projektów unijnych.

Źródła: feng.parp.gov.pl, funduszeeuropejskie.gov.pl, Szczegółowy Opis Priorytetów FENG.