PIT 2026 dla przedsiębiorców — kwota zmniejszająca, progi, ryczałt

Wybór formy opodatkowania to jedna z kluczowych decyzji finansowych właściciela jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG). W 2026 roku aktywne są trzy główne formy: skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Karta podatkowa pozostaje dostępna tylko dla wąskiej grupy podatników kontynuujących ją z 2021.

Spółka komandytowa to osobny temat: jest od 2021 r. podatnikiem CIT. Zyski wspólników opodatkowane są jak dywidenda zryczałtowanym 19% (komplementariusz z odliczeniem), pobieranym przez spółkę jako płatnika — nie w PIT-36. Dlatego nie porównujemy jej tutaj z formami opodatkowania osób fizycznych.

Skala podatkowa (12% / 32%)

Domyślna forma dla osób fizycznych. W 2026:

• 12% od dochodu do 120 000 zł rocznie
• 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł
• Kwota zmniejszająca podatek: 3 600 zł (odpowiada 30 000 zł dochodu wolnego od podatku). Próg 32% to 120 000 zł podstawy niezależnie od kwoty wolnej; kwota zmniejszająca (3 600 zł) obniża podatek, nie przesuwa progu.

Skala uwzględnia ulgi rodzinne (na dziecko, dla samotnego rodzica), wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulgę rehabilitacyjną, ulgę termomodernizacyjną. Składka zdrowotna w skali to 9% od dochodu (minimum 432,54 zł miesięcznie; w styczniu 2026 r. 314,96 zł).

Dla kogo: osoby z niskim do średniego dochodu, korzystające z ulg rodzinnych, planujące wspólne rozliczenie z małżonkiem.

Podatek liniowy (19%)

Jednolita stawka 19% od każdej złotówki dochodu — bez kwoty wolnej, bez progu. Brak ulg rodzinnych, brak wspólnego rozliczenia. Składka zdrowotna 4,9% od dochodu (minimum 432,54 zł miesięcznie; w styczniu 2026 r. 314,96 zł), z możliwością odliczenia od dochodu do 14 100 zł rocznie.

Próg opłacalności (skala vs. liniowy) zwykle leży około 130–150 tys. zł rocznego dochodu — zależy od liczby ulg, wspólnego rozliczenia z małżonkiem, składki zdrowotnej. Przed zmianą warto zrobić indywidualną kalkulację dla obu wariantów.

Dla kogo: osoby o wysokich dochodach, bez ulg rodzinnych, prowadzące działalność stricte usługową lub handlową.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Stawka liczona od przychodu (nie dochodu) — nie ma odliczania kosztów. Stawki przypisane są do rodzaju usług według klasyfikacji PKWiU (a nie do kodu PKD działalności). Poniżej wybrane przykłady z art. 12 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku (t.j. Dz.U. 2025 poz. 843):

| Stawka | Rodzaj przychodów (przykłady) | |--------|-------------------------------| | 3% | Handel (usługi w zakresie handlu) i gastronomia — z wyjątkiem sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5% | | 5,5% | Roboty budowlane, działalność wytwórcza, przewóz ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton | | 8,5% | Pozostała działalność usługowa (jeśli nie ma wyższej lub niższej stawki), sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5% w gastronomii, edukacja, biblioteki i muzea | | 8,5% / 12,5% | Najem prywatny, zakwaterowanie, wynajem nieruchomości i pojazdów, badania naukowe i prace rozwojowe — 8,5% do kwoty 100 000 zł przychodów, 12,5% od nadwyżki | | 10% | Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek | | 12% | Usługi związane z oprogramowaniem (programowanie, doradztwo w zakresie oprogramowania i sprzętu, zarządzanie siecią i systemami informatycznymi) | | 14% | Opieka zdrowotna (usługi medyczne), usługi architektoniczne i inżynierskie, specjalistyczne projektowanie | | 15% | Np. usługi reklamowe i badania rynku, usługi prawne, rachunkowe i doradztwa podatkowego (poza wolnymi zawodami), doradztwo zarządcze, tłumaczenia, usługi finansowe, przetwarzanie danych, sport i rekreacja | | 17% | Wolne zawody wykonywane osobiście, bez zatrudniania osób do czynności związanych z istotą zawodu — np. tłumacze, adwokaci, radcy prawni, notariusze, księgowi, doradcy podatkowi, biegli rewidenci |

Składka zdrowotna w ryczałcie to stałe kwoty miesięczne zależne od przychodów od początku roku:

• Przychody do 60 000 zł: 498,35 zł / mc
• Przychody 60–300 000 zł: 830,58 zł / mc
• Przychody > 300 000 zł: 1 495,04 zł / mc

Od przychodu odlicza się 50% zapłaconych składek zdrowotnych.

Dla kogo: firmy z niskimi kosztami (np. usługi IT bez większego sprzętu), o wysokiej marży, gdzie odliczanie kosztów byłoby nieefektywne.

Karta podatkowa — tylko dla nielicznych

Od 2022 roku karta podatkowa jest dostępna wyłącznie dla osób, które korzystały z niej już w 2021 i nie przerwały. Nowi podatnicy oraz ci, którzy w międzyczasie zmienili formę, nie mogą do niej wrócić.

Wybór: stała miesięczna kwota podatku zależna od branży, lokalizacji i liczby pracowników (od kilkudziesięciu do kilku tysięcy zł). Brak możliwości odliczania jakichkolwiek kosztów. Składka zdrowotna przy karcie w 2026 r. wynosi 432,54 zł miesięcznie.

Macierz decyzyjna — która forma dla mnie

| Sytuacja | Najczęściej najlepsza forma | |----------|------------------------------| | Niski dochód (< 50 tys. zł), ulgi rodzinne | Skala (efektywne ≈ 0–8% z kwotą wolną i ulgami) | | Średni dochód (50–130 tys.), bez ulg | Skala lub liniowy — kalkulacja konkretna | | Wysoki dochód (> 150 tys.), bez ulg | Liniowy 19% | | IT, usługi z małymi kosztami (programista) | Ryczałt 12% (usługi związane z oprogramowaniem; stawkę wyznacza rodzaj usług wg PKWiU) | | Wysokie koszty (sprzęt, materiały) | Skala lub liniowy (odliczanie kosztów) | | Najem prywatny | Ryczałt 8,5% / 12,5% |

Co robić w styczniu

Zmianę formy opodatkowania zgłaszasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w roku — przy przychodzie w styczniu: do 20 lutego (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie). Po tej dacie jesteś związany formą do końca roku. W Profais analizujemy opłacalność dla każdego klienta w styczniu — porównujemy wszystkie trzy aktywne formy z konkretnymi liczbami z 2025. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz indywidualnej kalkulacji.