Staż pracy po nowemu — wliczanie zleceń i B2B (od maja 2026)

Przez dziesięciolecia polski system prawa pracy miał jedno pewne: tylko umowa o pracę liczyła się do stażu pracy. Dwadzieścia lat na zleceniu lub B2B, nawet u tego samego pracodawcy, dawało staż „zero” przy negocjacjach urlopu, odprawy czy nagrody jubileuszowej. Zmienia to nowelizacja Kodeksu pracy z 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1423). U pracodawców spoza sektora finansów publicznych przepisy stosuje się od 1 maja 2026.

Zmiana jest odpowiedzią na zmieniający się rynek pracy. Dla osób pracujących na zleceniach lub B2B nowe przepisy oznaczają realne korzyści: dłuższy urlop, wyższe odprawy, dostęp do nagród jubileuszowych.

Czym jest „staż pracy” — trzy różne definicje

Zanim wejdziemy w szczegóły zmian, ważne rozróżnienie — „staż pracy” w polskim prawie to kilka różnych pojęć:

Staż emerytalny (okres składkowy)

Liczy się do emerytury z ZUS. Obejmuje wszystkie okresy z opłaconymi składkami emerytalnymi — umowa o pracę, zlecenie ze składkami, JDG z zapłaconymi składkami. Nie zmienia się od maja 2026.

Staż zakładowy (staż u jednego pracodawcy)

Liczy się do: nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego (w sektorze publicznym), awansu „z wysługi lat”. Dotychczas — tylko umowa o pracę.

Staż ogólny (staż pracy dla celów urlopu i innych uprawnień)

Liczy się do: liczby dni urlopu wypoczynkowego (20 lub 26), odprawy przy zwolnieniu, prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dotychczas — umowa o pracę + okresy pobierania zasiłków + nauka w niektórych szkołach.

Nowelizacja dotyczy okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze (staż zakładowy i ogólny) — nie stażu emerytalnego. Nowy art. 30²¹ Kodeksu pracy dolicza do tego okresu m.in. zlecenia i własną działalność.

Co się zmienia od 01.05.2026

Zgodnie z art. 30²¹ Kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się m.in.:

Zlecenia

Okresy umów zlecenia i umów agencyjnych, w których osoba podlegała ubezpieczeniom. Wlicza się też udokumentowane okresy takich umów bez ubezpieczenia (art. 30²¹ § 3).

B2B (współpraca na podstawie umowy o świadczenie usług z podmiotem gospodarczym)

Okresy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG), za które opłacono składki emerytalno-rentowe lub wypadkowe. Liczą się więc okresy z opłaconymi składkami, nie sama liczba wystawionych faktur.

Umowa o dzieło

Dotychczas i nadal — nie wlicza się do stażu pracy. Umowa o dzieło to rezultatowa umowa cywilnoprawna i z zasady nie daje tytułu do stażu.

Przykłady — kto na tym zyskuje

Programista z 15-letnim B2B

Anna przez 15 lat pracuje jako programistka na B2B dla różnych firm. Po 1 maja 2026 przechodzi na etat w nowej firmie spoza sektora finansów publicznych. Dotychczas lata na B2B nie liczyły się do stażu urlopowego (liczył się m.in. okres nauki). Po nowelizacji:

• Udokumentuje 15 lat działalności zaświadczeniem ZUS (okresy z opłaconymi składkami)
• Staż pracy = 15 lat
• Prawo do 26 dni urlopu (próg 10 lat)
• Ewentualne nagrody jubileuszowe (20-lecie pracy za 5 lat!)

Handlowiec z 8-letnim zleceniem

Michał 8 lat pracuje na umowie zleceniu (pełny ZUS, 40h tygodniowo). Dotychczas etat u nowego pracodawcy dałby 20 dni urlopu. Po zmianie:

• Staż = 8 lat zleceń + 0 etatu = 8 lat
• Nadal 20 dni urlopu (próg 26 dni to 10 lat)
• Za 2 lata — skok do 26 dni

Freelancer grafik

Tomek pracuje na B2B, projekty w różnych firmach i agencjach. 12 lat działalności, ale przerwy po 3–6 miesięcy między zleceniami.

• Liczą się okresy prowadzenia działalności z opłaconymi składkami — nie liczba zleceń
• Okresy, za które składek nie opłacono, nie wliczają się
• Ile lat uzna pracodawca, pokaże zaświadczenie ZUS

Jak udokumentować staż — praktyka

Okresy zleceń i własnej działalności potwierdza zaświadczenie ZUS (art. 30²¹ § 11–13 i art. 30²² Kodeksu pracy). Zaświadczenie przedstawiasz pracodawcy.

Umowy zlecenia

1. Zaświadczenie ZUS — potwierdza okresy, w których podlegałeś ubezpieczeniom
2. Zlecenie bez ubezpieczenia — wlicza się, jeśli okres jest udokumentowany (art. 30²¹ § 3)

B2B

1. Zaświadczenie ZUS — potwierdza okresy prowadzenia działalności z opłaconymi składkami emerytalno-rentowymi lub wypadkowymi

Co to oznacza dla pracodawcy

Koszty

• Wyższe urlopy pracowników z historią zleceń lub własnej działalności (z 20 na 26 dni, gdy łączny okres zatrudnienia przekroczy 10 lat)
• Nagrody jubileuszowe w sektorze publicznym i niektórych branżach z układami zbiorowymi
• Wyższe odprawy przy zwolnieniu — tam, gdzie ich wysokość zależy od stażu

Procedury

• Proces rekrutacji — weryfikacja historii stażu u nowych pracowników
• Dokumentacja — zaświadczenia ZUS od pracowników trzeba przechowywać w ich aktach
• Rozliczenie urlopu — update w systemie kadrowo-płacowym

Szanse

• Retencja pracowników — osoby z długim stażem zleceń zyskują motywację do pozostania u pracodawcy etatowego (nie tracą stażu)
• Atrakcyjność oferty — pracodawcy uznający staż z B2B/zleceń mają przewagę w rekrutacji specjalistów IT i kreatywnych
• Czystsze relacje — mniej prób „ukrywania” stażu w ogłoszeniach

Co to oznacza dla pracownika

Zyskuje osoba, która

• Pracowała wiele lat na zleceniu lub B2B
• Teraz (lub w przyszłości) przechodzi na etat
• Ma opłacone składki za te okresy i może je potwierdzić zaświadczeniem ZUS

Nie zyskuje osoba, która

• Przez cały okres pracowała wyłącznie na umowie o pracę (nic się dla niej nie zmienia)
• Pracuje na czarno (brak dokumentacji = brak stażu)
• Ma tylko umowy o dzieło (pozostają poza systemem)

Strategia

1. Poproś ZUS o zaświadczenie o okresach zleceń i działalności
2. Przy zmianie pracy zawsze przedstaw pełną historię stażu (pracodawca nie doliczy sam)
3. Dla okresów sprzed 1 maja 2026 — pamiętaj o 24 miesiącach na udokumentowanie
4. Uprawnienia z doliczonych okresów przysługują nie wcześniej niż od dnia, od którego przepisy się stosują

Praktyczny przykład — kalkulacja urlopu

Marta zatrudniała się w grudniu 2025 roku w firmie X na etat. Staż pracy wg starych przepisów: 2 lata z umów o pracę u innego pracodawcy. Urlop: 20 dni (< 10 lat stażu).

Po 01.05.2026 Marta składa dokumentację:

• 5 lat B2B (od 2020 do 2025) — potwierdzone zaświadczeniem ZUS
• 2 lata poprzednie umowy o pracę — potwierdzone świadectwami

Łącznie: 7 lat stażu. Wciąż < 10 lat, więc 20 dni urlopu. Ale za 3 lata (pełne 10 lat) automatycznie przeskok na 26 dni.

Bez nowelizacji Marta miałaby 26 dni dopiero po 8 kolejnych latach etatu. Różnica: 5 lat oszczędzone w progresji urlopu.

Nowelizacja to długo oczekiwana sprawiedliwość dla polskich freelancerów i samozatrudnionych. Praca na B2B przez 10 lat jest pracą — nie ma powodu, by nie liczyć się do stażu jak „klasyczny” etat. Dobrze, że ustawodawca w końcu to zauważył.

Podsumowanie

Wliczanie zleceń i B2B do stażu pracy od maja 2026 to jedna z najważniejszych zmian w prawie pracy ostatnich lat. Pracownicy z historią samozatrudnienia zyskują dłuższe urlopy, odprawy, nagrody jubileuszowe. Pracodawcy muszą zaktualizować procedury rekrutacyjne i systemy HR. W Profais pomagamy klientom w obszarze kadr i płac, także w ustaleniu uprawnień pracowników wynikających z nowych przepisów.

Źródła: Ustawa z 2025 roku nowelizująca Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 1423), Kodeks pracy art. 30²¹ i 30²² oraz art. 154, pip.gov.pl, gov.pl/web/rodzina.